Фото - Nutag.mn https://nutag.mn/ ru Фото - Nutag.mn DataLife Engine Дижитал хэлбэрт оруулсан монголын эртний ном судар ба сурвалж бичиг, соёлын бүтээлч бүтээгдэхүүний үзэсгэлэн Улаанбаатарт нээгдлээ https://nutag.mn/index.php?newsid=19633 https://nutag.mn/index.php?newsid=19633 Дижитал хэлбэрт оруулсан монголын эртний ном судар ба сурвалж бичиг, соёлын бүтээлч бүтээгдэхүүний үзэсгэлэн 2025 оны 12-р сарын 12-ны өдөр Монгол улсын Шинжлэх Ухаан Технологийн Их Сургуулийн Мэдээлэл, Холбооны Технологийн Сургуульд нээгдлээ. үзэсгэлэнд хиймэл оюун АI машин орчуулга, Жангар туулиар сэдэвлэсэн цуврал бүтээгдэхүүн, эртний ном судрын систэм, Монгол анагаах ухааны платфорум зэрэг ауулгын хүрээнд дэлгэн үзүүлж, тус сургуулийн багш оюутнуудын анхааралд хүрч, мөн өдрийн арга хэмжээнд дөрвөн зуу гаруй оюутан ирж оролцсон бөгөөд онцгойлон машин орчуулга, код солих, үсгийн залруулга, цахим толь бичиг, уламжлалт монгол үсэг ба кирилл үсгийг хөрвүүлэх  зэрэг технологи нь оюутнуудын анхаарлыг татаж, өөрийн хичээл сурлагад зориулан тухайн талбайд туршин хэрэглэсэн байлаа.
Монгол улсын ШУТИС-ийн Мэдээлэл, холбооны технологийн сургуулийн Эрдэмтэн нарийн бичгийн дарга Х. Загарзүсэм:
    —Монгол улсын ШУТИС-ийн харья 12 салбар сургууль байдгийн нэг нь Мэдээлэл, холбооны технологийн сургууль болно. Тус сургууль маань орчин үеийн хиймэл оюун ухаан, робот, дрон зэрэг 14 хөтөлбөрөөр, 3000 орчим оюутан 150 орчим багш ажилтныг хамруулж байна. Өнөөдрийн үйл ажиллагааг манай сургуульд анх зохион байгуулж буй нь Өвөр Монголын Их Сургууль болон Мэдээлэл, холбооны технологийн сургууль хоорондын хамтын ажиллагааг цаашид өргөжүүлэхэд ач холбогдол үзүүлэх болно. Хиймэл оюун ухаан, хуучны монгол ном судар, жангар зэргийг цахимаар таниулан харуулж, олон нийтэд хүргэсэн сайхан үйл ажиллагаа болсон байна гэжээ.
Өвөр Монголын “Оюун” мэдээлэл технологи үйлчилгээний ХХК -ийн Хувьсгалт:
—Тус үйл ажиллагааг дэмжин зохион байгуулж буйд маш баяртай байна. “Оюун” монгол хэлний мэдээлэл үйлчилгээний платфорум нь өдгөө маш өргөөнөөр хэрэглэгдэж буй болохоор өнөөдөр Монгол улсын их сургуулиудаар дэлгэн үзүүлж, мөн ч эртний ном судрыг АI машин орчуулгаар харуулсан төдийгүй монгол эм эмнэлгийн түүх зэргийг танилцуулж, юутан залуусыг сонирхлыг татаж, цаашид бидний технологи үйлчилгээ та бүхэнд улам их тус нэмэр болоосой хэмээн хичээн ажиллаж байгаа юм гэжээ. 
Тус арга хэмжээг Өөвөр Монголын Өдрийн Сониноос голчлан зохион байгуулж, Өвөр Монголын “Оюун” Мэдээлэл Технологи үйлчилгээний ХХК дэмжин ажиллаж байна. Мөн үэзсгэлэнг ирэх хэд хоногт Монгол улсын их сургуулиуд болон эмнэлгийн газруудаар энэ сарын 12-18-нд нийт тав удаа үзэсгэлэн зохиоин байгуулах болно. 
   Энэ хугацаанд “Монгол дахь Хятадын аж ахуйн нэгжүүдтэй танилцья” Хятад Монголын хамтарсан сурвалжилга нь тус үзэсгэлэнтэй Монгол улсын Улаанбаатар хотноо зэрэг зохион байгуулагдаж байна.
Зохиогч: Юэ Ин, Хан Хуншя, Б.Хайраа, Хай Лиянь, Үйлс, Фү Гэнь
Найруулагч: Д.МӨЧИР
Эх сурвалж : Солонго Мэдээллийн Төв

]]> zulaa Tue, 08 Sep 2026 17:13:52 +0800 Улаанбаатар дахь учиртай сайхан үзэсгэлэн https://nutag.mn/index.php?newsid=19632 https://nutag.mn/index.php?newsid=19632 Дижитал хэлбэрт оруулсан монголын эртний ном судар ба сурвалж бичиг, соёлын бүтээлч бүтээгдэхүүний үзэсгэлэн 2025 оны 12-р сарын 12-ны өдөр Монгол улсын Шинжлэх Ухаан Технологийн Их Сургуулийн Мэдээлэл, Холбооны Технологийн Сургуульд нээгдсэнээс хойш 18-ны   Дижитал хэлбэрт оруулсан монголын эртний ном судар ба сурвалж бичиг, соёлын бүтээлч бүтээгдэхүүний үзэсгэлэн 2025 оны 12-р сарын 12-ны өдөр Монгол улсын Шинжлэх Ухаан Технологийн Их Сургуулийн Мэдээлэл, Холбооны Технологийн Сургуульд нээгдэж 18-ны өдрийг хүртэл Монгол Улсын Хөдөө Аж Ахуйн Их Сургууль, Монгол Улсын Үндэсний Их Сургууль,  Монгол Улсын Шинжлэх Ухаан Технологийн Их Сургууль, Улаанбаатар хотын Баянгол дүүргийн Эрүүл Мэндийн Төв, Энхтайвны өргөн чөлөөнд байрлах East plaza төв оффис зэрэг их сургуулиуд болон байгууллагуудаар нийт зургаан удаа зохиогдлоо.
 
Мөн үзэсгэлэнд хиймэл оюун ухаан АI машин орчуулга, Жангар туулиар сэдэвлэсэн цуврал бүтээгдэхүүн, эртний ном судрын систем, Монгол анагаах ухааны платформ зэрэг ауулгын хүрээнд дэлгэн үзүүлж, их сургуулийн багш оюутнууд ба нийгмийн олон салбарын хүмүүсийн анхааралд хүрч, онцгойлон машин орчуулга, код хөрвүүлэх , үсгийн залруулга, цахим толь бичиг, уламжлалт монгол үсэг ба кирилл үсгийг хөрвүүлэх  зэрэг технологи нь оюутнуудын анхаарлыг татаж, өөрийн хичээл суралцлагад зориулан тухайн талбайд туршин хэрэглэсэн юм.Тус арга хэмжээг Хятадын ӨМӨЗО-ны “Өвөр Монголын Өдрийн Сонин”-оос голчлон зохион байгуулж, Өвөр Монголын “Оюун” Мэдээлэл Технологи үйлчилгээний ХХК дэмжин ажилласан байна. 
Зохиогч: ЮЙ-ИН,ХАНЬ ХУНШЯ, Хай Лиянь, Үйлс, Фү Гэнь
Найруулагч: ХаньХуншя
Эх сурвалж : Солонго


]]> zulaa Mon, 07 Sep 2026 17:02:37 +0800 Сэтгэлийг дулаацуулсан хүргэлт үйлчилгээ https://nutag.mn/index.php?newsid=19626 https://nutag.mn/index.php?newsid=19626
-UBVibe хоол хүргэлтийн аппликэйшнМонгол Улсын Улаанбаатар хотноо UBVibe хоол хүргэлтийн аппликэйшныг ажиллуулж буй Хятадын Шань Ши мужиар нутагтай, Чан Чүнь Политехникийн Их Сургуулиас төгссөн Хэй Вэйг энэ дугаартаа оролцуулахаар болзсон юм. Яриа хөрөөтэй, нуруулаг, үсээ боосон хөнгөн шаламгай тэр яг л бидний хуучин танил найз юм шиг биднийг халуун донтоноор хүлээн авч билээ. Хотын төвд томоохон хашаатай эвлэгхэн баригдсан гурван давхар байшингийн өмнө хоол хүргэлтийн орчин үеийн гурван дугуйт мотоциклнүүд жигдэрэн, ижилхэн хувцасласан ажилтнууд хоол хүргэлтийн ажилдаа яаралтай гарлаа.
Мобайл технологи хөгжиж, тав тухтай үйлчилгээний эрэлт хэрэгцээ нэмэгдэж буйтай холбогдуулан хоол хүргэлтийн аппликэшнүүдийн нэр хүнд өсөж, хооллох болон хоолны үйлчилгээний талаарх хүмүүсийн ойлголтыг өөрчилсөн. Хоол хүргэлтийн аппликэйшнийн нэг болох UBVibe хоол хүргэлтийн аппликэйшн нь Монголын мянга мянган хэрэглэгчдийн хувьд зайлшгүй хэрэглүүр болж, олон төрлийн амттай сайхан хоолыг гэртээ тав тухтай зооглоход нь үйлчилж байгаа юм. 
UBVibe хоол хүргэлтийн аппликэйшн нь 2025 оны 3-р сараас Улаанбаатар хотод үйл ажиллагаа явуулж эхэлсэн, хурдан, найдвартай, ухаалаг хүргэлтийн аппликэйшн бөгөөд мөн ч хэрэглэгчдийг төрөл бүрийн хоолны газруудтай холбосон гар утасны аппликэйшн юм. Энэхүү үйлчилгээ нь хэрэглэгчдэд цаг үрэхгүйгээр захиалга хурдан хүлээн авах боломжийг олгохоос гадна худалдаачдад бараа, үйлчилгээг илүү үр ашигтай, тохиромжтой хүргэхэд тусалдаг. UBVibe хоол хүргэлтийн аппликэйшныг үүсгэн байгуулагч Хэй Вэй: 
-Бид захиалга бүрийг нэг цагийн дотор хүргэх зорилготой орчин үеийн хүргэлтийн платформ юм. Бидний зорилго бол хэрэглэгч, хүргэлтийн ажилтан, бизнес эрхлэгч нарыг холбосон хүргэлтийн үйлчилгээг шуурхай, найдвартай, ухаалгаар үзүүлэх явдал юм гэв. 
UBVibe гэдэг нь “Улаанбаатрын хэмнэл” хэмээх утгатай. UBVibe хоол хүргэлтийн аппликэйшн нь хоол захиалах үйл явцыг хөнгөвчлөхөөс гадна ресторануудад хүрээгээ тэлэх, үйлчлүүлэгчдэд хоолны шинэ сонголт хийх платформ хангадаг.  
-Их сургуульдаа сурсан мэргэжил маань програмын хангамжийн инженерчлэл байсан бөгөөд Хятадад 10 гаруй жил хоол хүргэлтийн аппликэйшн ажиллуулж байсан учраас хоол хүргэлтийн аппликэйшн систем ба гүйцэтгэлийн талаар сайн мэднэ. Өнөөдөр гэхэд Улаанбаатар хотод хоол хүргэлтийн аппликэйшн ч төдийлөн сайн хөгжөөгүй, цөөн хэдхэн аппликэйшн байна. Улаанбаатар хот дижитал амьдралын үйлчилгээний хурдацтай хөгжлийн үе шатандаа явж буй учраас хоол хүргэлтийн салбарын хөгжих боломж өндөр байна. Үүнтэй холбогдуулан бид зах зээлийн судалгаа хийж, хоол хүргэлтийн аппликэйшн ажиллуулахаар болсон юм, энд бас 100 гаруй хятад хоолны газар буйг мэдсэн. Бид Хятад хоол,  Монгол хоол, бусад гадаад орнуудын хоолыг ялгалгүй хүргэх үйлчилгээ хангаж байна гэж Хэй Вэй Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотод UBVibe  хоол хүргэлтийн аппликэйшныг ажиллуулсан тухайгаа ярилаа.
UBVibe хоол хүргэлтийн аппликэйшн бол голчлон хоол хүргэлт болон шуурхай хүргэлтийн үйлчилгээ хангадаг Монголын орон нутгийн үйлчилгээний платформ юм. Хэрэглэгчдэд түргэн шуурхай, аюулгүй хүргэлтийн үйлчилгээ үзүүлж, хүргэлтийн ажилтнуудад тогтвортой ажлын байр, уян хатан ажлын зохицуулалт, өндөр цалин олгож, худалдаачдад үйлчлүүлэгчдийн баазаа өргөжүүлж, орлогын боломжийг нэмэгдүүлэх нь UBVibe хоол хүргэлтийн аппликэйшнын эрхэм зорилго юм.
-Бид зүгээр л хэн нэгний загварыг хуулбарлаагүй, харин эхнээсээ Улаанбаатар зэрэг хотуудын өвөрмөц бүтцэд тохирсон хүргэлт болон үйл ажиллагааны системийг дахин боловсруулсан. Бидний одоогийн гол зорилго бол найдвартай хүргэлтийг хангах явдал юм гэж Хэй Вэй ярина.
Аягатай халуун кофеноос анхилуун үнэр ханхалж, цонхны цаанаас өвлийн нар тунасан тэр сайхан байшинд бидний халуун яриа үргэлжилсээр байлаа. Хүний нутагт ажил үйлс босгох тийм ч амархан биш байх. Хайртай гурван үр хүүхдээ ар гэртээ орхиод, хэл нэврэхгүй танил бус орчинд үйлчилгээний салбарын ажил эрхлэж байгаа түүнийг би үнэхээр “Яасан их зоригтой, ямар их шийдэмгий хүн бэ” гэж сэмхэн бодож суулаа.
Улаанбаатар хотын өвлийн цаг агаар хүйтэн, хотын бүтэц өөр, машины түгжрэлийн асуудал гээд орчин нөхцөлийн хувьд Хятадаас өөр байдаг. Энэ бүхэн нь хоол хүргэлтийг шууд нөлөөлдөг. Дөнгөж 30 насыг давж буй түүний хувьд энэ хатуу бэрх орчинд энэ замыг сонгосон юм бол шаргуу хөдөлмөрлөх л хэрэгтэй байжээ.
-Бид тогтмол загвар ашиглах биш, харин хүргэлтийг цаг агаар болон зайнаас хамааран уян хатан тохируулдаг. Хэрэглэгчдэд ресторан хайх, цэсийг үзэх, захиалга өгөхөд хялбар, хоол хүргэлтийг бодит цаг хугацаанд нь хянах боломжтой зэрэг ил тод байдал нь хэрэглэгчийн сэтгэл ханамжийг нэмэгдүүлжээ. Бид бас бодит хэрэглээний нөхцөл байдлыг хардаг. Жишээлбэл, хоол хүргэлтийн хувьд оффисын ажилтнууд хурдыг илүү чухалчилдаг, гэр бүлүүд хоолны хэмжээ, үнэр амт, зардлыг илүү чухалчилдаг, харин шөнийн захиалга нь тав тухыг илүү чухалчилдаг гээд Хэй Вэй гар утсандаа суулгасан UBVibe  хоол хүргэлтийн аппликэйшныг бидэнд харуулав. 
UBVibe  хоол хүргэлтийн аппликэйшн нь ажлын ачаалал ихтэй хүмүүст өдөр тутмын үйл ажиллагааг тасалдуулахгүйгээр хоол захиалах боломжийг олгодог. UBVibe  хоол хүргэлтийн аппликэйшнын Монгол дахь жинхэнэ сорилт нь зөвхөн өрсөлдөөнд биш, харин өвлийн улиралд үйл ажиллагаа явуулах, жолоочийн тогтвортой байдал зэрэг үндсэн нөхцөлд оршдог.
-Ийм зах зээл дээр хурдан “гүйх” -ээс илүү удаан үргэлжлэх чадвар чухал гэж Хэй Вэй ярив.
UBVibe  хоол хүргэлтийн аппликэйшн-д Монгол Улсын 10 иргэн хоол хүргэлтээр ажиллаж байна. Тэдний бусад хоол хүргэлтийн  хоол хүргэлтийн аппликэйшн-ээс өөр нэг онцлох зүйл бол гурван дугуйт мотоциклоор хоол хүргэх явдал байсан юм. Уг гурван дугуйт мотоциклыг Хятадаас оруулсан бөгөөд цахилгаанаар ажилладаг, халуун суултуур халуун жолоотой байдаг нь хүйтэн цаг агаартай Улаанбаатар хотын нөхцөл байдалд нийцдэг хүмүүсийн түрүүн сонголт болжээ. UBVibe хоол хүргэлтийн аппликэйшн-д ажиллаж буй Монголын иргэн С. Дамдинсүрэн: 
-уг нь бас хоол хүргэлтийн ажил хийдэг байсан, гэхдээ машинтай хүргэдэг байлаа. Энд ирж ажиллаад 2 сар гаруй болж байна. UBVibe хоол хүргэлтийн  хоол хүргэлтийн аппликэйшныг сонгон ажиллах болсны гол шалтгаан бол гурван дугуйт мотоциклоор хоол хүргэх явдал болно. Энэ нь маш хурдан, хоолнууд нь үйлчлүүлэгчдэд ч маш хурдан очих учраас хоол хөрөх, цаг алдах талд санаа зовохгүй. Машинтай явахад түгжрэл ихтэй байдаг. Манай мотоциклууд дандаа сүүлийн үеийн шинэ загварын мотоциклууд учраас суудлаасаа халаагууртай, өвлийн хүйтэн жавартай үед дулаанаа тогтмол хадгалан тав тухтай байдаг. Бусад хоол хүргэлтийн газартай харьцуулахад хангамж сайтай, захирал маань хүмүүсээ боддог, бидний эрүүл мэндийг нэгдүгээрт тавьдаг гэж UBVibe хоол хүргэлтийн  хоол хүргэлтийн аппликэйшныг сонгон ажилласан тухайгаа хэлэв.
Хоол хүргэгчид бол платформын маш чухал хэсэг юм. Зун халуунд халж, өвөл хүйтэнд хөрөх, түржрэл ихтэй машинуудын дундуур сүлжин хоол хүргэх гэж хэцүү бөгөөд эрсдэлтэй ажил. Хэй Вэйгээс, 
-Бид хүргэлтийн аюулгүй байдал, тогтвортой байдлыг чухалчилдаг. Жишээлбэл, өвлийн улиралд ажлын дүрмийг зохих ёсоор сулруулж, олон төрлийн тээврийн хэрэгслийг дэмжиж, үндсэн татаас, тогтвортой төлбөр тооцоог хангадаг. Бид мотоциклчид үүнийг өндөр эрсдэлтэй, өндөр шагналтай ажил гэхээсээ илүү урт хугацааны, хөгжих боломж өндөр ажил гэж таниулахыг зорьдог гэв. 
UBVibe хоол хүргэлтийн аппликэйшн нь Монголын цахим төлбөр тооцоо болон банкны картын системүүдтэй аль хэдийн нэгдсэн бөгөөд хэрэглэгчдийн хамгийн түгээмэл ашигладаг төлбөрийн аргуудыг хамарсан.
-бид хэрэглэгчдэд тохиромжтой бүхнийг дэмжихийг эрэмбэлдэг бөгөөд хэрэглэгчдийг зуршлаа өөрчлөхийг албаддаггүй. Энэ бол бидний хамгийн энгийн зарчим гэж Хэй Вэй ярилаа.
UBVibe хоол хүргэлтийн аппликэйшн нь Хятад Монгол хоёр орны иргэдийн ойлголцол, соёлын солилцоо, хэрэглээний харилцан холболт, төлбөр тооцооны гүүр болж худалдаа, технологийн хамтын ажиллагааны гүүр болдог. 
-UBVibe нь Хятад, Монголын туршлага, зах зээлийн эрэлтийг холбосон гүүр болно гэж бид найдаж байна. Нэг талаас бид Хятадын боловсронгуй интернетийн туршлагыг Монголд татаж байна, нөгөө талаас бид жинхэнэ орон нутгийн Монголын технологи, үйл ажиллагааны багийг бий болгосон. Эцсийн зорилго маань "гадаад платформ" болох биш, харин орон нутгийн амьдралын үйлчилгээний системийн нэг хэсэг болох явдал юм гэж Хэй Вэй UBVibe хоол хүргэлтийн аппликэйшнын ирээдүйн зорилтыхоо талаар ярилаа.
 
 
 
Зохиогч: Нийтлэл: ЮЙ-ИН,Х.АРВИНТАЛ, Д.МӨЧИР, Г.АЛС, Н.ЦОВОО
Найруулагч: Х.АРВИНТАЛ
Эх сурвалж : СОЛОНГО МЭДЭЭЛЛИЙН ТӨВ

]]> zulaa Tue, 01 Sep 2026 14:42:17 +0800 Дэлхийн хамгийн хямд 5 автомашин https://nutag.mn/index.php?newsid=19534 https://nutag.mn/index.php?newsid=19534

1. Tata Nano — Дэлхийн хамгийн хямд автомашин

Tata Nano — Дэлхийн хамгийн хямд автомашинТом бүлтгэр нүдтэй энэ жижиг машин хүйтэнд даарч буй бяцхан нохой шиг чичирч эхлэх гэж байгаа мэт харагдана. Түүний төрх нь эзнээсээ «Нано биш байж болохгүй юу?» гэж асууж байгаа мэт. Харин эзэн нь «Үгүй ээ, Нано!» гэж хариулна.
Дэлхийн хамгийн хямд автомашин гэгддэг энэ машин ердөө 3000 ам.долларын үнэтэй. Энэтхэгийн автомашин үйлдвэрлэлийн энэхүү бүтээл ердөө 600 кг жинтэй, урт нь гуравхан метр. Радио, аюулгүйн дэр, хамгаалалтын систем зэрэг тансаг хэрэглээний зүйлс огт байхгүй. Иймээс Tata Nano-ийн жолооч бараг сапёртой адилхан – ганцхан удаа алдаа гаргах эрхтэй.

2. Chery QQ — Хотын хэрэглээнд зориулсан авсаархан хэтчбек

Chery QQ — Хотын хэрэглээнд зориулсан авсаархан хэтчбек5000 ам.долларын үнэтэй энэ жижиг машины төрх ч бас бага зэрэг төөрөлдсөн мэт харагдана. Загварын нэр нь хүртэл хөгжилтэй санагдана. Хятадууд «QQ» гэсэн нэрийг магадгүй «Кин-дза-дза!» киног үзээд өгсөн ч байж мэднэ. Нийгмийн өндөр статустай машин биш нь ойлгомжтой. Тиймээс ч дээд хурд нь ердөө 83 км/цаг. Том машинтай зэрэгцэх гэж хэт яарах хэрэггүй гэсэн үг.

3. Jiangnan Alto — Хямд ангиллын хамгийн сайн тоноглолтой загвар

Jiangnan Alto — Хямд ангиллын хамгийн сайн тоноглолтой загварХятадын автомашинууд хямд үнээрээ алдартай бөгөөд Jiangnan Alto бол тэдний дундаас хамгийн боломжийн үнэтэй загваруудын нэг юм. Үнэ нь мөн ойролцоогоор 5000 ам.доллар. Гэхдээ бусадтайгаа харьцуулахад илүү «насанд хүрсэн» тоноглолтой. Агааржуулагч, хөгжим тоглуулагч, жолооны хүчитгэгчтэй тул жолооч өөрийгөө жинхэнэ автомашин унаж байгаа мэт мэдэрнэ. Энэтхэгийн Suzuki Maruti-тэй хамт энэ загвар сүүлийн 30 жилийн турш Азийн олон ядуу бүс нутагт өргөн тархжээ.

4. Geely Merrie — Илүү хүчирхэг хөдөлгүүртэй төсвийн машин

Geely Merrie — Илүү хүчирхэг хөдөлгүүртэй төсвийн машинЭнэ бол Хятадын олон мянган «автомашины хуулбаруудын» нэг. Үнэ нь маш хямд ч гадна төрхөөрөө илүү үнэтэй харагдахыг хичээдэг. Үнэ нь 5500 ам.доллар бөгөөд нэг литрээс илүү багтаамжтай хөдөлгүүрээрээ бусад хямд загваруудаас ялгардаг. Ядаж өгсүүр зам дээр гарахын тулд түлхэх шаардлага гарахгүй байх магадлалтай.

5. Mobius One — Африкт үйлдвэрлэсэн энгийн бартаат замын жийп

Mobius One — Африкт үйлдвэрлэсэн энгийн бартаат замын жийпТа Кенийн бүх хүмүүс тосгоноос тосгон руугаа зөвхөн явган гүйдэг гэж бодож байсан уу? Үгүй аж. Мөнгө боломжтой хүмүүс Кенийн үндэсний бахархал болсон Mobius One-ийг худалдаж авдаг. Тийм ээ, Африкт ч автомашин үйлдвэрлэдэг. Түүнээс гадна жинхэнэ бартаат замын автомашин үйлдвэрлэдэг. Үнэ нь ердөө 6000 ам.доллар боловч хөдөлгөөнд шаардлагатай үндсэн эд ангиас өөр бараг юу ч байхгүй. Жишээ нь, хажуугийн шил ч байхгүй. Гэхдээ 6000 ам.долларын жийп худалдаж авч байгаа хүнд тансаг хэрэглээ тийм ч чухал биш. Гол нь явж л байвал болно. Үлдсэнийг нь Кенийн гарын дүйтэй автомашин сонирхогчид дараа нь өөрсдөө янзлаад авчихна.

https://www.caak.mn/post/view/44092

]]> zulaa Mon, 29 Jun 2026 12:49:54 +0800 Фото: Хөвсгөл нуурын 33.1–171 метрийн гүнээс татан гаргасан автомашин, техник хэрэгслүүд https://nutag.mn/index.php?newsid=19515 https://nutag.mn/index.php?newsid=19515
МУ-ын Ерөнхийлөгчийн санаачилгаар Монгол орны цэнгэг усны гол нөөц болсон Хөвсгөл нуурыг хамгаалах, бохирдлыг бууруулах ажлын хүрээнд 2021-2024 онд нууранд живсэн тээврийн хэрэгсэл, техникүүдийг эрэн хайж, татан гаргах ажиллагааг зохион байгуулсан билээ.
Энэ хүрээнд живсэн Сүхбаатар хөлөг онгоц болон нийт 11 автомашин, техник хэрэгслийг нуурын гүнээс татан гаргасан юм. Техникүүдийг 33.1-171 метрийн гүнээс гаргасан бөгөөд ажиллагаанд Монгол Улсын Далайн захиргаа, Онцгой байдлын ерөнхий газар, Зэвсэгт хүчний жанжин штаб, эрдэмтэн судлаачид, инженерүүд болон мэргэжлийн байгууллагууд хамтран ажилласан байна.
Нуурын ёроолд олон жил байсан эдгээр техник хэрэгсэлд нийт 50 тн шатахуун хуримтлагдсан байсан юм.
]]> zulaa Wed, 24 Jun 2026 17:26:17 +0800 Дэлхийн хамгийн үзэсгэлэнтэй 10 их сургууль https://nutag.mn/index.php?newsid=19349 https://nutag.mn/index.php?newsid=19349
Дэлхий дээрх зарим их сургуулиуд зөвхөн хичээл заадаг газар биш, харин өөрсдөө жинхэнэ үзмэр шиг санагддаг. Эртний барилга, уужим ногоон талбай, онцгой уур амьсгал нь тэднийг жуулчдын очих дуртай газруудын нэг болгодог. Ийм сургуулиудад суралцахаас гадна зүгээр алхаж явахад хүртэл онцгой мэдрэмж төрдөг гэвэл хилсдэхгүй.

1. Москвагийн улсын их сургууль

Москвагийн улсын их сургууль1755 онд байгуулагдсан энэ сургууль Оросын боловсролын нэгэн бэлгэ тэмдэг гэж хэлж болно. Төв байр нь асар өндөр, сүрлэг тул хотын бараг хаанаас ч харагддаг. Кампус нь өргөн, ногоон орчинтой, олон барилга байгууламжтайгаараа жинхэнэ “жижиг хот” шиг.




2. Тринити коллеж

Тринити коллеж1592 онд байгуулагдсан энэ сургууль Ирландын хамгийн алдартай нь. Чулуун зам, эртний барилгууд нь яг л кинон дээр гардаг шиг уур амьсгал бүрдүүлдэг. Харин “Long Room” номын санг нь орж харвал үнэхээр гайхшрахгүй байхын аргагүй.




3. Гренобль-Альпийн их сургууль

Гренобль-Альпийн их сургуульАльпийн уулсын дунд байрладаг учраас байгальтайгаа төгс зохицсон. Цэвэр агаар, уулын үзэмж, орчин үеийн барилгууд нийлээд суралцахад маш таатай орчныг бүрдүүлдэг.




4. Уппсалын их сургууль

Уппсалын их сургуульШведийн хамгийн нэр хүндтэй сургуулиудын нэг. Эртний барилга, том танхимууд нь сүрдэм атлаа дотно мэдрэмж төрүүлдэг. Энд зөвхөн хичээл орохоос гадна соёлын арга хэмжээнүүд ч их болдог.




5. Гданьскийн политехникийн их сургууль

Гданьскийн политехникийн их сургуульУлаан тоосгон барилга, нарийн хийцтэй фасад нь анх харахад л анхаарал татна. Техникийн чиглэлээрээ алдартай ч архитектурын хувьд ч бас үнэхээр сонирхолтой.




6. Орхусын их сургууль

Орхусын их сургуульДанид байрлах энэ сургууль нам гүм, тайван орчноороо ялгардаг. Нуур, ногоон талбай, шаргал өнгийн барилгууд нь маш дулаан, тав тухтай уур амьсгал бүрдүүлдэг.




7. Ростокын их сургууль

Ростокын их сургууль1419 онд байгуулагдсан, Германы эртний сургуулиудын нэг. Готик хэв маягийн барилгууд нь түүхэн мэдрэмж төрүүлж, далайд ойрхон байрлал нь бүр ч онцгой болгодог.




8. Коимбрагийн их сургууль

Коимбрагийн их сургуульПортугалын бахархал болсон энэ сургууль хуучин хааны ордонд байрладаг. Ялангуяа “Joanina” номын сан нь барокко хэв маягийн жинхэнэ урлагийн бүтээл гэж хэлж болно.




9. Саламанкагийн их сургууль

Саламанкагийн их сургуульИспанийн хамгийн эртний сургуулиудын нэг. Барилгын фасад дээрх нарийн сийлбэрүүдийг харахад жинхэнэ уран барилгын гайхамшиг гэдэг нь шууд мэдрэгдэнэ.




10. Болоньягийн их сургууль

Болоньягийн их сургууль1088 онд байгуулагдсан дэлхийн хамгийн эртний их сургууль. Улаан тоосгон барилгууд, дундад зууны уур амьсгал нь энд очсон хүнд цаг хугацаагаар аялж байгаа мэт сэтгэгдэл төрүүлдэг.




]]> zulaa Mon, 11 May 2026 11:00:24 +0800 Шинэ бүхний эхлэлийн бэлгэдэл Наурызын баяр https://nutag.mn/index.php?newsid=19058 https://nutag.mn/index.php?newsid=19058
Хаврын урьтай хамт шинэ эхлэл, гэрэл гэгээ, эв нэгдлийг авчирдаг нэгэн баяр бол Наурыз. Тэгвэл шинэ бүхний эхлэлийн бэлгэдэл Наурызын баяр энэ сарын 22, 23-ны өдрүүдэд тохиож байна.

“Казах түмний үндэсний соёлын төв байгуулна”

Дэлхийн нүүдэлчдийн өв уламжлалыг шингээн түүчээлж ирсэн монголын ард түмэн казахуудын энэ өдрийг 50 гаруй улсын 400 сая хүн урин цагтай золгосон хийгээд алтан нараа шүтэж, дээдэлж ирсний баяр хэмээн хүндэтгэн тэмдэглэдэг байна. Энэ нь өдөр шөнө тэнцэж орчлонгийн нэгэн сайхан улирал золгож буй мөч юм.

Наурызын баяр нь дэлхий нийтээр хэрэглэж буй цаг тооны хуанлигаар гуравдугаар сарын 22-нд буюу өдөр шөнө хоёр тэнцсэн өдөр тохиодог.

НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 2010 оны 64 дэх хуралдаанаар Наурызыг олон улсын баяр болгон баталжээ. Улмаар ЮНЕСКО (НҮБ-ын боловсрол, шинжлэх ухаан, урлагийн байгууллага) Наурыз баярыг “Дэлхийн халдашгүй соёлын өв”-д бүртгэсэн байна. Дэлхий дахинд Ойрхи Дорнод, Балканы хойг, Төв Ази, Кавказ зэрэг газар нутгийн 400 сая гаруй хүн Наурызын баярыг тэмдэглэдэг. Тиймдээ ч Наурыз бол шашны баяр бус, байгаль эхтэйгээ хүйн холбоотой хүн төрөлхтний баяр юм.

“Наурыз” гэдэг нь перс гаралтай үг бөгөөд “нау-шинэ”, “рыз- өдөр” буюу “шинэ өдөр” гэсэн утгатай үг юм.

Казахууд нүүдэлчин ард түмэн учраас өвлийн хахир хатуу цагийг өнтэй давж, урин хавартай учран золгосны баяр болгон тэмдэглэдэг. Хаврын урь орж, байгаль дэлхий сэргэн, усны шувууд ирж, мал төллөн, амьтай бүхэн сэргэн цагаан идээ, уураг идэх завшаан тохиодог үед энэ баяр болдгоороо онцлогтой. Шинэ өдөр эхэлж байна гэж үзэх тул “Шинэ он”-ы буюу хаврын баяр ч гэж нэрийдэх нь бий. Тэгвэл өв соёл, уламжлал, ёс заншлаа эрхэмлэн дээдэлж, үеэс үед өвлүүлэн түгээж, хөгжин дэвжиж буй казах түмний Нарны баяр буюу Наурызын баярын хүндэтгэлийн арга хэмжээ Сүхбаатарын талбайд боллоо.

сонин mn
Наурызын баярын нээлтэд Ерөнхий сайд Г.Занданшатар оролцож, хэлсэн үгэндээ “Эх орныхоо өнгөрсөн болон өнөө, ирээдүйн хөгжил, дэвшлийн төлөө хөдөлмөрч казахын ард түмний оруулсан хувь нэмрийг үнэлж баршгүй. Улс орны хөгжлийн бүтээн байгуулалт өрнөсөн газар бүхэнд бусдыг үлгэрлэн уриалан дуудаж чаддаг, алдар, гавьяа амжилтын эзэд билээ.Засгийн газраас үндэстний цөөнхийн хэл, соёлыг хамгаалах, өвлүүлэн уламжлуулахад онцгойлон анхаарч Хос хэлний боловсрол, сургалтын талаар баримтлах чиглэлийг баталсан. Ингэснээр Монгол хэлний тухай хуульд заасны дагуу хос хэлний хөтөлбөр боловсруулан хэрэгжүүлж, казах хүүхэд багачууд хос хэлээр боловсрол эзэмших боломж нээгдсэн” гэлээ.  Мөн Сүхбаатар дүүргийн наймдугаар хороонд казах түмний үндэсний соёлын төв байгуулахаар болсныг дуулгасан юм.

“Наурызын баяр бол хавар болж бүх зүйл шинээр ирж байгааг бэлгэддэг”

сонин mn
Дэлхийн 44 улсад хагас тэрбум хүн Наурызын баяр тэмдэглэж байна. Манай улсын 150 мянган казах иргэдийн 40 мянга нь Улаанбаатар хотод ажиллаж, амьдардаг. Үндэсний хувцас, зүүсгэл гоёлоороо гоёсон мянга мянган казах иргэн Наурызын баярын арга хэмжээг үзэж сонирхож, оролцохоор ирж Сүхбаатарын талбайг дүүргэж байлаа. Хээ хуар, цацаг чимэглэлээр гоёсон бүжигчин охид шиг харагдах бүсгүйчүүд нүд алдам сайхан харагдана.

Яахын аргагүй үндэстний соёлын тод илрэл нь үндэсний хувцас, зүүсгэл байдаг гэлтэй. Энэ үеэр казах түмний төлөөлөл Таттекей Мейрам хаврыг угтаж буй сэтгэгдлээ илэрхийлсэн юм.

Тэрээр “Наурызын баяр эрт дээр үеэс уламжлагдан ирсэн бөгөөд Иранаас гаралтай гэж ярьдаг. Социализмын үед тэмдэглэхийг хориглож байсан. Бид хүүхэд байхдаа өргөн дэлгэр тэмдэглэж байгаагүй. Харин зах зээл эхэлснээс хойш өргөн дэлгэр тэмдэглэдэг болсон. Одоо Чингэлтэй дүүрэгт амьдарч байгаа. Улаанбаатар хотод орж ирээд 22 жил амьдарч байна. Манайх гэр бүлийнхээ хүрээнд Наурызын баяраа тэмдэглэдэг. Анхны Наурызын баярыг их сайхан тэмдэглэсэн. Ах дүү, хамаатан саднаараа орж, ахмадууд нь ерөөл айлдаж золгодог. Наурызын баяр бол хавар болж бүх зүйл дэлгэрч, шинээр ирж байгааг бэлгэддэг. Мөн ахмадаа хүндэтгэн золгож, ахмадаасаа ерөөл сонсдог утга учиртай баяр” гэсэн юм.

“Хаврын эхний өдрөө цэвэр цэмцгэр угтахыг эрмэлздэгээрээ цагаан сарын баяртай төстэй”

сонин mn
Наурызын баяр нь олон утга учрыг агуулж, ураг саднаараа учран золгох, сайн шинэ бүхний эхлэлийг бэлгэддэгээрээ Цагаан сарын баяртай төстэй. Цаашлаад Наурызын баярыг угтаж эзэгтэй нар хэд хоногийн өмнөөс гэр орондоо их цэвэрлэгээ хийж, шинэ он буюу хаврын эхний өдрөө цэвэр цэмцгэр угтахыг эрмэлздэгээрээ цагаан сарын өмнө үйлддэг зан үйлтэй нэлээд төстэй. Энэ нь шинэ ондоо хир буртаггүй, ариун орвол тухайн жилдээ тийм сайхан явах болно гэдэг бэлгэдэлтэй салшгүй холбоотой аж. Энэ талаар Хабыл Асемгүл “Наурызын баяраа тэмдэглээд сэтгэл өндөр байна. Би Баян-Өлгий аймгийн Ногооннуур суманд төрж өссөн. Одоо Улаанбаатар хотод ажиллаж амьдардаг. Өнөөдөр үндэсний хувцсаараа гоёх их сайхан байна.

Бид байнга үндэсний хувцас зүүсгэлээ өмсөөд байдаггүй. Бидний хувцас зүүсгэлд маш их утга учир агуулагдаж байдаг. Мөн казах түмэн хаврын баярыг угтаж бүх зүйлсийг цэвэр цэмцгэр байлгахыг хичээдэг” гэлээ.

Наурызын баярт зориулсан арга хэмжээгээр дамжуулан казах түмний зан заншил, өв соёлыг харуулсан төрөл бүрийн бүтээгдэхүүний худалдаа дэлгэсэн байв. Мөн ирсэн зочид хамт зургаа авхуулж, дурсгалын цомгоо нэмэх боломжтой бүргэд шувууд ч байлаа. Наурызын баярыг зорин ирсэн анч бүргэдүүд нь Баян-Өлгий аймгийн Сагсай сумаас гаралтай бөгөөд гурав болон таван настай аж. Ийн байгаль эхтэйгээ хүйн холбоотой хүн төрөлхтний баяр Наурызын баярыг тэмдэглэх нь хүүхэд залуусын хүмүүжилд чухал нөлөөтэй төдийгүй ахмадуудаа хүндэтгэн хайрлаж, тэднийхээ үг, сургаалийг ёсчлон хэрэгжүүлэх өндөр хариуцлага залууст ирдэг байна. Түүнчлэн Наурыз нь хахир өвлийн хүйтнийг өнтэй даван, хаврын урь орж, хүн амьтны зоо тэнийсэн, өдөр шөнө тэнцэн гэрэл гэгээ нэмсний баяр билээ.



Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин
]]> zulaa Mon, 23 Mar 2026 11:51:53 +0800 23 настай ч 1000 гаруй шавьтай Z үеийн төлөөлөл https://nutag.mn/index.php?newsid=19016 https://nutag.mn/index.php?newsid=19016
Монголчууд эрт цагаас дөрвөн улиралдаа тохируулан байгаль дэлхийтэйгээ зохицон нүүдэллэн амьдарч, мал аж ахуй эрхэлж ирсэн ард түмэн. Тэр дундаа адуугаа “молор эрдэнэ” хэмээн дээдлэн шүтэж ирсэн уламжлалтай бөгөөд үүнтэй салшгүй холбоотой өв соёлын нэг нь сур, суран эдлэл, хазаар, ногт, чөдөр, ташуур зэрэг адууны хэрэгслийг сураар урлан хийж ирсэн уламжлал үеэс үед уламжлагдан хадгалагдсаар өнөө цагтай золгожээ. Энэхүү уламжлалт урлалыг орчин цагт шинэ өнгө төрх, арга барилаар үргэлжлүүлэн хөгжүүлж, залуу үедээ өвлүүлэн таниулж яваа хүмүүсийн нэг нь 23 настай Д.Жамбажанц юм.
Тэрээр Төв аймгийн Баян-Өнжүүл сумын уугуул бөгөөд өвөө нь сураар эдлэл урладаг, харин аав нь хазаар, ногт зангидаж суухыг харж өссөн нь түүний сэтгэлд энэ урлалын үрийг багаас нь суулгасан гэмээр. Ийнхүү тэр бага наснаасаа сураар эдлэл хийхийг сонирхож, өөрийн гараар туршин оролдсоор энэ урлалтай жинхэнэ утгаараа нөхөрлөж, анхны бүтээл болох дурангийн гэрээ зөвхөн өөрийн хэрэгцээнд зориулан хийсэн ч уг эдлэлийг нь хүмүүс сонирхож эхэлсэн нь түүнд урам өгч, ур чадвараа улам ахиулах хүч болсон байна. Тэр цагаас хойш суран эдлэлийн төрөл бүрийг туршиж, сүлжээс, хийц бүрийг өөрийн арга барилаар боловсронгуй болгосоор өнөөдөр морины хазаар, хударга, жолоо, цулбуур, бүс, дурангийн гэр зэрэг олон төрлийн бүтээлийг урладаг болжээ.
Түүний урласан суран эдлэлүүд зөвхөн Монголд төдийгүй ОХУ, Өвөр Монгол, Европын зарим оронд хүртэл хүрч, захиалга тасардаггүй. Уламжлалт хийцийг хадгалсан атлаа орчин үеийн шийдэл, шинэ өнгө төрхийг шингээсэн нь түүний бүтээлийн гол онцлог бөгөөд төрөл бүрийн тоног ашиглан эрэгтэй, эмэгтэй гоёлын бүс зэрэг шинэ төрлийн бүтээгдэхүүн урлаж эхэлсэн нь олон хүний сонирхлыг татсан байна.
Жамбажанц зөвхөн урлаач байхаар хязгаарлагдсангүй. Тэр өөрийн мэдлэг, туршлагаа бусадтай хуваалцаж, сурах хүсэлтэй хүмүүст зам заасан багш болж, “Гүрж сүлжээс” суран эдлэлийн сургалтыг цахимаар зохион байгуулж эхэлсэн бөгөөд Монголын өнцөг булан бүрээс хүмүүс энэ сургалтад хамрагдаж, зарим нь сурсан мэдлэг дээрээ тулгуурлан өөрийн жижиг бизнесийг эхлүүлж, нэмэлт орлоготой ч болжээ.
Түүний хэлснээр суран эдлэл хийж эхлэх үед нь зааж чиглүүлэх бичлэг, сургалт бараг байсангүй. Тиймээс өөрийн туулсан зам, гаргасан алдаан дээрээ үндэслэн сураа хэрхэн сонгохоос эхлээд сүлжээс бүрийг алхам алхмаар тайлбарласан хичээлүүдийг бэлтгэж, суралцагчдад аль болох ойлгомжтой, хялбар аргаар хүргэхийг зорьдог.
Өнөөдрийн байдлаар түүний сургалтад хамрагдсан шавь нарын тоо 1000 гаруйд хүрчээ. Тэр шавь нартайгаа зөвхөн багш, сурагчийн харилцаагаар бус, туршлагаа хуваалцаж, бие биеэ дэмждэг хамт олны уур амьсгалыг бүрдүүлэхийг чухалчилдаг бөгөөд суралцагчдаа идэвхжүүлэх зорилгоор төрөл бүрийн уралдаан, арга хэмжээ зохион байгуулж, шилдэг суралцагчдаа шалгаруулдаг уламжлалтай.
Түүний сургалт нэг удаа төлбөр төлөөд хязгааргүй хичээл үзэх боломжтой. “Хүн ер нь үнэгүй зүйлд төдийлөн анхаарал хандуулдаггүй. Харин өөрөө хөрөнгө зарцуулсан зүйлдээ илүү хариуцлагатай ханддаг” хэмээн тэр ярьсан юм.
Түүний шавь нарын дунд зөвхөн эрчүүд бус, эмэгтэйчүүд ч бий. Тухайлбал, Аяанаа хэмээх шавь нь сургалтаас олж авсан мэдлэгтээ тулгуурлан үсний уут, ээмэг, толгойн гоёл зэрэг суран эдлэлийг өөрийн гараар урлан гоёох болжээ.
Өв соёлоо түгээн дэлгэрүүлж яваа Жамбажанцын хувьд суран эдлэл бол зүгээр нэг гар урлал биш. Харин Монгол ахуй, нүүдэлчин соёлын амьдралтай салшгүй холбоотой үнэт өв юм. Тэр өөрийн сурсан мэдсэн бүхнээ бусдад харамгүй хуваалцаж, уламжлалт урлалыг өвлүүлэн үлдээхийг зорьдог билээ. Ийнхүү 23 настай залуугийн гараас төрсөн суран бүтээлүүд төдийгүй түүний бэлтгэсэн олон шавь нар ч Монголын уламжлалт урлалын галыг бөхөөхгүй асааж, цаашид улам дэлгэрүүлэх итгэлийг төрүүлсээр байна.
 


Ч.Юмчирдулам
]]> zulaa Fri, 13 Mar 2026 16:08:50 +0800 Дэлхийн бүргэдчид Монголын тал нутагт цугларлаа https://nutag.mn/index.php?newsid=18985 https://nutag.mn/index.php?newsid=18985
Хаврын эхэн сарын салхи цастай энгэрийг шүргэн үлээж, жавар нь бүрэн буцаагүй ч дулаарах өнгө аяс мэдрэгдэх өглөө. Хөндий дүүрэн олон хүн үндэсний дээл хувцсаа өмсөн цугларч, өнгө өнгийн торго, хээ угалз салхинд намиран харагдана. Морьдын төвөргөөн, хүмүүсийн шуугиан дунд алсад бүргэдийн далавч дэвэх сүрлэг чимээ сонстоно. Уудам тал, цаст уулын бэлд Монголын эртний ан авын уламжлалыг тээсэн, жил бүр уламжлал болон зохиогддог “Бүргэдийн баяр-2026” ийнхүү эхэлж, хаврын сэрүүхэн өглөөг онцгой уур амьсгалаар дүүргэнэ.
 

Кошкаров Арман: Цугласан олны урам зориг сэтгэлийн хүч өглөө


сонин mn
Энэ жилийн баяр онцгой ач холбогдолтой. Учир нь “Бүргэдийн баяр”-ын хүрээнд бүргэдээр ан хийх дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн анх удаа зохион байгуулагдаж байна. Нийт таван улсын 43 бүргэдчин оролцож буйгаас Казахстан, Испани, Унгараас, Киргизстан, ОХУ-аас нийт 15 бүргэдчин хүрэлцэн иржээ.

Харин Монгол Улсаас хамгийн олон буюу Баян-Өлгий аймгаас 20, Төв аймгаас нэг, Сэлэнгэ аймгаас нэг бүргэдчин оролцлоо. Энэ үеэр бүргэдийн баярт оролцож буй хүмүүсийн сэтгэгдлийг хуваалцсан юм. Кошкаров Арманы хувьд холоос буюу Казахстан улсаас бүргэдийн баярыг зорьсон ирсэн аж.

Тэрээр өмнө нь Баян-Өлгий аймагт болсон бүргэдээр ан хийх тэмцээнд оролцож, хоёрдугаар байрт шалгарч байжээ. Харин энэ удаа “Бүргэдийн баяр–2026”-д өрсөлдөхөөр ирсэн тэрээр тэмцээний зохион байгуулалт маш сайн, уур амьсгал нь онцгой сайхан байгааг хэллээ. Мөн хуран цугласан олон үзэгчдийн дэмжлэг, урам зориг түүнд ихээхэн сэтгэлийн хүч өгч байгааг хуваалцсан юм. Цаг агаар сэрүүхэн, салхи үе үе сэвэлзэж байсан ч баярт хүрэлцэн ирсэн хүмүүсийн сэтгэл догдлон хөөрсөн уур амьсгал тэр бүхнийг умартуулна.

Казах үндэстний уянгалаг дуу эгшиглэхэд зарим нь хэмнэлд нь тааруулан бүжиглэж, хүмүүсийн харцанд гэрэлтэх догдлол, хаа сайгүй цуурайтах инээд баярын уур амьсгалыг улам тодотгож байв.

Үндэсний дээл хувцсаараа гоёсон морьтон залуус, хуучны хэв маягтай зассан худалдааны асрууд, гараар урласан торгон цүнх, мөнгө, зэс гоёл чимэглэлүүд гээд нүд баясгам зүйлс энд тэндгүй. Түүнчлэн чонон дах нөмөрсөн залуус хүйтэн салхийг үл ажран тайван алхах нь үзэгчдийн анхаарлыг эрхгүй татна. Тэднийг харахад яг л тал нутгийн анчдын хуучин дүр төрх амилсан мэт санагдуулах аж.

“20 жилийн түүхтэй Бүргэдийн баяр жил ирэх тусам улам өргөжиж байна”

сонин mn
Бүргэдээр ан хийх уламжлал нь 6000 жилийн өмнөөс төв азийн нүүдэлчдээс эхлэлтэй гэж түүхийн эх сурвалжууд дурьдсан байдаг. Энэ дундаас үеийн үед, үрээс үрд дамжуулан энэхүү уламжлалаа хадгалж байгаа нь Монгол Улс. “Монголын бүргэдчид” холбооны тэргүүн С.Медеухан бүргэдийн баярын түүхийг тайлбарлалаа. Бүргэдийн баяр нь 20 жилийн түүхтэй бөгөөд жил ирэх тусам улам өргөжиж байгаа гэдгийг хэллээ.

Энэ жилийн хувьд анх удаа олон улсын тэмцээн хэлбэрээр зохион байгуулагдаж байгааг тэрээр мөн онцолж байсан юм. Сонирхуулахад, 2022 онд Казахстан улсад таван улс нийлж Дэлхийн бүргэдчидийн холбоог байгуулсан бөгөөд Монгол улсыг төлөөлж ‘Монголын бүргэдчид’ холбоо гишүүнээр элсжээ.

Бүргэдийн баяраас зөвхөн бүргэдүүдийн нисэлтээс гадна байгаль, хүн, соёл хоорондын нарийн уялдаа холбоог илүү гүн мэдрэх аж. Цаст уулын энгэрийг даван дүүлж буй бүргэд бүр эзнийхээ хөдөлгөөн, хүслийг ойлгож, тэнгэрийн салхи, талын хөндийн чимээг мэдэрч, дуу хойлойг нь таньдаг нь үнэхээр гайхамшигтай. Талын салхи, хүмүүсийн догдлол, бүргэдийн дэвэлт, үндэсний урлагийн уянгалаг аялгуунууд бүгд нэгэн эгшигт нийлэх мэт, хүн, амьтан, байгаль гурвыг нэгэн холбоотойг мэдрүүлж байлаа.

Баян-Өлгий аймгийн Сагсай сумаас ирсэн ахмад бүргэдчин Бүркитхан Хайзым нь Бүргэдийн баярт 20 жил тасралтгүй оролцож байгаа аж. Энд ирсэн бүргэдчдээс хамгийн ахмад тэрээр “Өнөөдрийн цаг агаар маш сайхан болж бүргэд маань ч сайхан нислээ.

Олон улсын тэмцээн болж буй учир Монгол улсынхаа нэрийг мандуулж, өндөрт өргөхийн тулд хичээнэ” хэмээн ярилаа. Салхи сэвэлзсэн талын дунд дэвэх бүргэдүүдийн сүрлэг далавч, тэднийг гаршуулсан эзэдтэйгээ хамт эртний уламжлалыг амилуулахуйд хүмүүсийн догдлол, хөөр баяслыг авчирч энэхүү баяр нь Монголын бахархал, түүх, соёлын нэгэн амьд гэрэл гэгээ болж буй нь илт мэдрэгдэнэ. Магадгүй энэ нь бидний уламжилж ирсэн өв соёл, ан авын урлаг, байгальд хүндэтгэлтэй хандах ухааны илрэл. Ийм л агшинд хүн өөрийгөө түүхийн нэгэн утга учиртай холбоотойг ойлгож, соёлын өвийг нандигнан хайрлах мэдрэмжээр дүүрэх биз.

сонин mn
сонин mn
сонин mn
 

Т.МИЧИДМАА
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин
]]> zulaa Mon, 09 Mar 2026 10:45:46 +0800 Ватиканы хүндэт харуул... https://nutag.mn/index.php?newsid=18383 https://nutag.mn/index.php?newsid=18383 Уншигч та бүхэнд дэлхийн католик шашны төв болсон Ватикан улсын зэвсэгт хүчин, хүндэт харуулын тухай мэдээллийг хүргэж байна.
Ватикан Улс нь Итали Улсын нийслэл Ром хотын дотор бие даан орших тусгаар тогтносон хаант засаглал бүхий хот улс юм. Дэлхий дээрх хамгийн жижигхэн, цөөн хүн амтай улсын нийт хүн ам нь 859 орчим. Тус улс нь 1929 онд Латераны гэрээ ёсоор тусгаар тогтнолоо зарласнаас хойш Ромын Католик сүмийнхэн удирдаж иржээ.

Ромын Пап нь 756 оноос 1860 он хүртэл төв Италийг захирдаг байсан бөгөөд 1860 онд газар нутгийн ихэнхийг Италийн вант улс хураан аваад, Ром хотын төвд үлдсэн байсан газар нутаг нь ч 1870 онд үгүй болсон байсан нь 1929 онд сэргэсэн гэж хэлж болно. Төрийн тэргүүн нь Ромын пап.
Ватикан хот улс 44030 км/кв газар нутагтай. 1859 онд байгуулагдаж 1871 оны тавдугаар сарын 13-ны өдөр тусгаар тогтнолоо олж 1929 оны хоёрдугаар сарын 11-ний өдөр Холи Сеегийн удирдлага дор хаант засаглалтай болсон.
Тус улсын арми ердөө 110 хүнтэй гэдэг яриа гардаг ч улс орны дотоод нууц гэдэг утгаар нарийн тодорхой мэдээлэл байдаггүй. Швейцарын гвардийн торгон цэргээс бүрддэг энэ зэвсэгт хүчин Католик шашны тэргүүн Ромын хамбын өргөөг 500 жил хамгаалж байгаа түүхтэй.
Дайн самуун дэгдээж байсан 1503-1513 оны үед Ромын пап Юлий II тэр цагт хамгийн шилдэг цэргүүд бүхий Швейцарын армиас өөрийгөө хамгаалуулах зорилгоор 150 цэргийг ахмад Каспар фон Зилененээр удирдуулан авсан гэдэг.

Өдгөө тус улсын цэргүүдэд 174 см-ээс өндөртэй, 19-30 настай, католик шашинтан байх шаардлага тавьдаг. Тэд 2-20 жил алба хааж болно. Бас сахал тавихгүй, үсээ урт ургуулахгүй байх ёстой байдаг байна.
]]> zulaa Tue, 11 Nov 2025 16:48:09 +0800